نوشتن در دنیای دیجیتال | سامانه آموزش مجازی سراج

نوشتن در دنیای دیجیتال

writing-content

بعضی از روزنامه ها در سطح یک منطقه و محله توزیع می شوند، بعضی ها گستره توزیعشان در محدوده یک شهر است و بعضی های دیگر هم در سطح یک کشور؛ ولی روزنامه هایی هم هستند که به هیچ گستره جغرافیایی محدود نمی شوند. لازم نیست صبح ها برای تهیه روزنامه مورد نظرتان به کیوسک مطبوعات مراجعه کنید یا نگران تمام شدن روزنامه باشید. می توانید از هر کجای دنیا و در هر ساعتی از شبانه روز، روزنامه مورد علاقه تان را بخوانید. روزنامه های دیجیتال نسل جدیدی از رسانه ها هستند که طیف وسیعی از مخاطبان را دارند. کاربر اینترنت یعنی کسی که به کامپیوتر دسترسی دارد و می تواند از ابزارهای مدرن استفاده کند. پس طبیعی است که باید دارای حداقلی از سواد و اطلاعات باشد. به همین دلیل مخاطب رسانه آنلاین را می توان با مخاطب تلویزیون، رادیو و حتی روزنامه ها متفاوت دانست. چنین مخاطبی بیشتر اهل قضاوت و اظهارنظرکردن است. البته چنین خصوصیاتی باعث نمی شود که تصور کنیم مخاطب یک رسانه آنلاین لزوما یک وبگرد حرفه ای است. یک رسانه دیجیتال گرچه باید پاسخگوی انتظار مخاطب حرفه ای باشد ولی نباید سهولت کاربری آن فراموش شود. به هرصورت روزنامه های دیجیتال نوع متفاوتی از روزنامه ها هستند و شاید نیاز به نگرش متفاوتی هم داشته باشند. دکتر یونس شکرخواه، استاد دانشگاه و مدرس روزنامه نگاری را می توان پدر روزنامه نگاری دیجیتال در ایران دانست که سال ها در این زمینه پژوهش و فعالیت داشته است. گفت و گویی با او داشته ایم که در ادامه می خوانید.

سایبرژورنالیسم چه تاثیری بر تحول روزنامه نگاری داشته است؟ روزنامه نگاری سایبر به چند دلیل از روزنامه نگاری چاپی فاصله گرفته است. یکی از این موارد، حذف شدن ماشین چاپ از حوزه تولید پیام است که این امر سرعت تولید را در روزنامه نگاری سایبر بالا برده است. دوم اینکه محتوای چاپی در این نوع از روزنامه نگاری به محتوای دیجیتال تبدیل شده و این امر امکان مدیریت محتوا و به روز سازی آن را فراهم کرده، سومین مورد قابلیت آشکار بینامتنیت است به این معنا که محتوا در رسانه های سایبر از حالت متن منفرد به حالت فرامتن رسیده است. نکته دیگر وارد ساختن مخاطبان از فضای یک سویه چاپی به فضای دوسویه سایبر است و بالاخره روزنامه نگاری سایبر به مهارت خاص خود نیاز دارد و تکیه بر مهارت های متفاوتی را در تولید می طلبد. این نوع روزنامه نگاری چه برتری هایی به روزنامه نگاری چاپی دارد؟ اما در مورد مزایای روزنامه نگاری سایبر باید بگویم این نوع روزنامه نگاری مزایای فراوانی دارد که از جمله آنها می توان به آزادی از زمان و مکان در این روزنامه نگاریاشاره کرد که این بسیار مهم است. شما به محض ورود به جهان سایبر درموقعیت بی زمانی و بی مکانی قرار می گیرید. به قول مارک فدرمن، اندیشمند برجسته عرصه تکنولوژی های بسیار پیشرفته؛ در این جهان، امکان اتصال و ارتباط بی نهایت، باعث وارونگی تصور ما از ارتباطات فرهنگی و شهروندی می شود. وقتی مرزها و منطقه بندی های مبتنی بر زمان حذف شود، به معنای واقعی کلمه ما به شهروندان جهان تبدیل می شویم و همانطور که توزیع انبوه کتاب های چاپی باعث شد تا ایده ها و نظرات؛ بدون نیاز به حرکت خود فرد، در جهات مختلف حرکت کنند ومسافت های طولانی را بپیماید و ظرفیت تولید مطالب چاپی بلافاصله از قدرت نویسندگان برای تولید محتوا پیشی بگیرد، حالا دیجیتالیسم هم باعث دور بعدی تسریع در تولید محتوا شده است. بی واسطه گی هم از مزایای دیگر روزنامه نگاری سایبر است. منظورتان از بی واسطه گی چیست؟ در سایبر ژورنالیسم بین تولیدکننده یا روزنامه نگار آنلاین و مصرف کننده که همان مخاطب باشد واسطه ای وجود ندارد و شبیه ارتباط چهره به چهره است. دوسویه بودن و حالت فرامتنیت هم همانطور که گفتم از ویژگی های روزنامه نگاری سایبر است. به جنبه تکمیل شوندگی متن هم باید اشاره کنم و به پایایی متون سایبر که هیچگاه از بین نمی روند و کهنگی خبر و در آرشیو خاک خوردن در اینجا وجود ندارد. استفاده از گرافیک، فیلم و صدا و تصویر هم جزو ویژگی های دیگر است که رسانه های چاپی تنها تصویر را از این مجموعه دارند. عرضه محتوا با پیکربندی های گوناگون هم از مزایای دیگر است که خودش بحث جداگانه ای را می طلبد. امکان شخصی سازی محتوا از سوی مخاطب هم از ویژگی های منحصر به فرد این نوع روزنامه نگاری است. در ضمن شکل گردآوری و توزیع محتوا هم در روزنامه نگاری سایبر بسیار آسانتر از روزنامه نگاری چاپی است. روزنامه نگاری الکترونیک در ایران از چه زمانی و چگونه آغاز شد؟ چه سیر تحولی را طی کرده و الان در مقایسه با جهان در چه مرحله ای هستیم؟ از زمانی که روزنامه ها تصمیم گرفتند فایل هایشان را به صورت pdf روی وب قرار دهند، اما گونه برخط این روزنامه نگاری و به تعبیر بهتر تاریخ تولد روزنامه نگاری آنلاین در ایران به گونه ای که پیوسته آپدیت شود و خودش تولید محتوا کند و به مثابه مکمل نسخه چاپی عمل کند؛ با تولد جام جم آنلاین در نوزدهم مهر ۱۳۸۱ شروع می شود. سایبرژورنالیسم می تواند جای روزنامه نگاری سنتی را بگیرد؟ باید منتظر ماند و دید؛ من در تحقیقی که ۵ سال پیش در این باره انجام دادم دیدگاه های ۴۰ پاسخ دهنده (۲۰ روزنامه نگار عرصه سایبر و ۲۰ روزنامه نگار عضو رسانه های چاپی) را درباره ۶۰ گویه ای که به آنان دادم در حوزه های گوناگون و از جمله آینده روزنامه نگاری سایبر و سنتی، بررسی کردم. این تحقیق نشان داد که روزنامه نگاران ایرانی عرصه سایبر و همتایان آنان در عرصه روزنامه نگاری سنتی بر سر ۱۸ گویه دچار اختلاف نظر هستند که حاوی پیام های بسیار مهمی بود. یکی از موارد مشهود این اختلاف نظرها مربوط به همین سوال شما بود. به طوری که گویه مربوط به اینکه آیا سایبرژورنالیسم می تواند جای روزنامه نگاری سنتی را بگیرد؛ مورد اختلاف ترین گویه بین روزنامه نگاران سایبر و روزنامه نگاران سنتی بود. آن گویه این بود که روزنامه نگاری سنتی باقی خواهد ماند و اگرچه از مخاطبان آن به تدریج کاسته خواهد شد، اما هسته ای از مخاطبان فرهیخته به رسانه های چاپی وفادار خواهند ماند. جالب این بود که در پاسخ به این گویه که تازه خیلی هم علیه روزنامه نگاری سنتی نبود؛ روزنامه نگاران سایبر قویا معتقد بودند روزنامه نگاری سنتی باقی نخواهد ماند و این در حالی بود که روزنامه نگاران سنتی معتقد به بقای آن بودند. به هر حال تا آن موقع بر سر این جابه جایی مورد بحث شما اختلاف نظرها در ایران بین روزنامه نگاران دست اندرکار هر دو عرصه بسیار بالا بود. به چه ابزارهایی برای روزنامه نگاری آنلاین نیاز است؟ آیا اینترنت تنها ابزار است؟ نه، اینترنت فقط زیرساخت ماجراست و نه خود آن. برای این نوع روزنامه نگاری به مهارت های گوناگون از جمله نرم افزارهای مختلف و به زبان های برنامه نویسی و نیز به شیوه های آنلاین نویسی نیاز داریم. محتوا در سایبرژورنالیسم و روزنامه چاپی چه تفاوتی دارد؟ هیچ تفاوتی در محتوا وجود ندارد. تفاوت ها بر سر نحوه ارائه آنها است و فرمت هایی که باید پیش از لود به خود بگیرند. در واقع ارزش های خبری ربطی به نوع رسانه ها ندارند و ارزش های همیشگی خود را دارند. استفاده از فیلم، انیمیشن یا فایل های صوتی می تواند مفید باشد؟ چرا که نه. اگر پهنای باند مناسب و زیرساخت های قوی وجود داشته باشد این دو از ممیزه های بی بدیل روزنامه نگاری آنلاین هستند و از ضعف های آشکار روزنامه نگاری چاپی؛ چون نمی تواند از این امکان استفاده کند. امنیت در روزنامه نگاری الکترونیک چقدر مهم است؟ خیلی مهم هست. سایت شما باید همیشه در دسترس باشد و کار کند. ضعف امنیتی از هیچ نظر خوب نیست. در روزنامه های آنلاین برای طراحی صفحات وب به چه نکاتی باید توجه شود؟ جوابش دهها کتابی است که در این مورد نوشته شده است. ولی به طور مختصر، شلوغ نبودن صفحات، روان بودن طبقه بندی اطلاعات و سرعت لود شدن از فاکتورهای مهم هستند. صفحه اول بهتر است چه ویژگی هایی داشته باشد؟ این مساله در مورد سایت های گوناگون جواب های متفاوتی دارد. نمی شود قیافه home page یک سایت خبری به مجلات شبیه باشد و یا یک سایت زنان این ممیزه زنانه بودن را در نوع آیکن ها و رنگ هایش نشان ندهد. در واقع در پاسخ به سوال مهم شما باید بگویم که صفحات اول سایت ها در قالب شکل جدیدی از معرفی و توصیف هویت فردی یا سازمانی طی چند سال اخیر توسعه یافتند و بسیار مهم شده اند. در کل باید جنبه های چشم نوازی، معرفی خود و نیز ساختارمند بودن اطلاعات و جنبه های تعاملی را در home page داشت. امکان rss تا چه حد مورد توجه روزنامه های الکترونیک ایران قرار گرفته؟ این امکان مناسب هنوز به طور گسترده از سوی کاربران آماتور مورد استفاده قرار نمی گیرد ولی برای حرفه ای ها وب بسیار مفید است؛ چون با این سرویس، وقت زیادی از کاربران حرفه ای آزاد می شود. به نظرم rss یک دستیار تخصصی است که نه مزاحمتی دارد و نه حقوقی طلب می کند. در تعیین تگ ها به چه نکاتی باید توجه شود؟ به نکات فراوانی باید دقت کرد ولی اجازه بدهید با توجه به اینکه خودم درگیر یک سایت خبری هستم، از دادن پاسخ به این پرسش خود داری کنم. نشریات الکترونیک از چه قوانینی پیروی می کنند؟ آیا قوانین نشریات چاپی برای آنها هم اعمال می شود؟ رویه های قبلی در جهان وجود ندارد و ملاک حقوقی در بیشتر کشورهای جهان برای سایت ها همان مقررات عام حقوقی است اما در فصل اول قانون مطبوعات ایران در بخش تعریف مطبوعات در ماده یک ۳تبصره وجود دارد که در تبصره ۳ می گوید تمامی نشریات الکترونیکی مشمول مواد این قانون است. به پرسش شما باید حقوقدانان و دست اندرکاران حقوق سایبر پاسخ حقوقی بدهند اما به نظر من نشریه الکترونیک الزاما وب پایه نیست و بنابراین من آن را قابل تسری به وب سایت ها نمی دانم. مشترک شوید rss مخفف really simple syndication به معنی تشکیل ارتباط های بسیار ساده است و به شما امکان می دهد تا از آخرین خبرها و عنوان های سایت و یا وبلاگهای مورد علاقه خود با خبر باشید، بدون آنکه به آنها سر بزنید. ساختار یک فیدrss از زبان xml تشکیل شده است و شما نیز می توانید با استفاده از زبانxml یک rss برای سایت خودتان درست کنید. با قرار دادن یک قسمت rss یک سایت در متن سایت دیگر، با عوض شدن اخبار و عناوین سایت اول، این محتویات در سایت دوم هم به صورت خودکار عوض می شوندrss . روشی برای توصیف اخبار و محتوی وب است که برای توزیع از طریق یک ناشر آن لاین به کاربران وب بکار می رود. هرگاه وب سایتی قصد داشته باشد محتوی مطالب خود را منتشر کند توصیفی از آن محتوی به شکل یک مدرک rss تهیه می کند که یک کاربر با یک مرورگر یا برنامه خاصی که قابلیت خواندن محتوی توزیع شده به این وسیله را داشته باشد، می تواند آن مطالب را دریافت کند. rss reader یک نرم افزارrss خوان الکترونیکی است. اکنون نرم افزارهای بسیاری در این زمینه وجود دارند که می توان با دانلود آنها rss خواند. اما به تازگی مرورگرهای اینترنتی نیز به سیستم rss خوانی الکترونیکی مجهز شده اند. feedshow.ir نیز یک rss reader آن لاین است که توسط گروه نوین وب طراحی و راه اندازی شده است. این سایت به کلیه وب مستر ها و صاحبان سایت ها و وبلاگ های فارسی این امکان را می دهد تا با درج لینک های rss خود باعث باعث افزایش بازدید سایت یا وبلاگ خود شوند و امتیاز خود را در موتور های جستجو افزایش دهند .

ارسال دیدگاه